Chuyển đổi số trong xây dựng không còn là câu chuyện về “áp dụng công nghệ”. Mà là câu chuyện về việc thiết lập lại cách một dự án được quản lý, kiểm soát và vận hành. BIM (Building Information Modeling) vì thế không chỉ là một công cụ. Đó là một hệ thống – nơi mọi thông tin, quy trình và quyết định được liên kết, kiểm soát và minh bạch hóa.
Nhưng thực tế cho thấy, nhiều dự án triển khai BIM vẫn dừng lại ở mô hình, chưa đi vào vận hành. Vấn đề không nằm ở công nghệ. Mà nằm ở cách hệ thống được triển khai và vận hành trong thực tế dự án. Khi thiếu một nền tảng nhân lực được chuẩn hóa, BIM dễ bị tách rời thành từng phần rời rạc – thiếu sự liên kết, thiếu khả năng kiểm soát xuyên suốt. Và khi đó, giá trị của hệ thống không được phát huy đúng bản chất.
Từ góc nhìn của KOSHI, chuẩn hóa nhân lực BIM không phải là bước tiếp theo của chuyển đổi số. Mà là điều kiện tiên quyết ngay từ đầu. Bởi nếu con người không được chuẩn hóa, thì mọi công cụ – dù tiên tiến đến đâu – cũng không thể tạo ra một dự án vận hành hiệu quả và bền vững.
Toàn cảnh chuyển đổi số và xu hướng BIM trên thế giới
Chuyển đổi số trong xây dựng là xu hướng toàn cầu, không riêng Việt Nam – trong đó BIM đóng vai trò trung tâm.
Theo báo cáo của Research and Markets, thị trường BIM toàn cầu đạt khoảng 9,11 tỷ USD vào năm 2024 và dự kiến sẽ tăng lên 49,9 tỷ USD vào năm 2027, cho thấy tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ trong giai đoạn tới (Research and Markets, 2024).
Động lực tăng trưởng không chỉ đến từ nhu cầu số hóa ngành xây dựng, mà còn từ việc tích hợp các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), bản sao số (Digital Twin) và dữ liệu thời gian thực. Những yếu tố này đang giúp nâng cao hiệu quả thiết kế, vận hành và phát triển các mô hình đô thị thông minh.
Xu hướng này cũng đang tác động trực tiếp đến thị trường xây dựng tại Việt Nam, nơi BIM bắt đầu chuyển từ thử nghiệm sang ứng dụng thực tế.
Chuyển đổi số ngành xây dựng tại Việt Nam: Từ định hướng đến thực tiễn
Tại Việt Nam, chuyển đổi số ngành xây dựng đang được thúc đẩy mạnh mẽ thông qua các chính sách và chương trình hành động cụ thể. Các nền tảng dữ liệu quy hoạch, hệ thống dịch vụ công trực tuyến và định hướng quản lý dự án dựa trên dữ liệu đang dần được hoàn thiện, tạo tiền đề cho việc áp dụng các công nghệ như BIM (Viện Kinh tế xây dựng, 2024).
Đáng chú ý, việc triển khai Đề án áp dụng BIM theo Quyết định 2500/QĐ-TTg đã tạo ra bước chuyển quan trọng cho ngành. Sau giai đoạn triển khai từ năm 2016 đến 2021, thực tiễn cho thấy BIM không chỉ khả thi mà còn mang lại hiệu quả rõ rệt trong toàn bộ vòng đời dự án. Điều này khẳng định BIM đang chuyển từ giai đoạn thí điểm sang áp dụng thực tế trên diện rộng (Trần Trung Kiên, 2023).
BIM – Nền tảng cốt lõi của chuyển đổi số xây dựng
BIM không chỉ là một công cụ mô hình hóa 3D, mà là một hệ thống quản lý dữ liệu tích hợp xuyên suốt vòng đời công trình. Thông qua BIM, các bên liên quan có thể làm việc trên một nền tảng chung, giúp tăng khả năng phối hợp, hạn chế sai sót và nâng cao hiệu quả quản lý dự án (Viện Kinh tế xây dựng, 2024).
Quan trọng hơn, BIM giúp chuyển đổi cách tiếp cận từ quản lý dự án dựa trên bản vẽ sang quản lý dựa trên dữ liệu. Đây chính là nền tảng để triển khai các mô hình quản lý hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh ngành xây dựng đang hướng đến số hóa toàn diện.
Hiệu quả thực tế của BIM qua các dự án điển hình
Thực tiễn triển khai BIM tại Việt Nam cho thấy những lợi ích rõ ràng. Theo (Viện Kinh tế Xây dựng, 2024), BIM có thể giúp tiết kiệm khoảng 12% chi phí xây dựng, rút ngắn 17–22% thời gian lập báo cáo nghiên cứu khả thi, giảm 15–35% thời gian thiết kế và rút ngắn 12–15% thời gian thi công.
Dự án Trụ sở Tập đoàn Viettel đã rút ngắn tiến độ thi công khoảng 4 tháng và giảm 10% yêu cầu sửa đổi thiết kế. Trong khi đó, dự án cầu Cửa Đại giúp tiết kiệm 20% thời gian kiểm tra khối lượng và khoảng 30% thời gian xử lý thiết kế và thay đổi (Bộ Xây dựng, 2023).
Những số liệu này cho thấy BIM không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn cải thiện đáng kể khả năng kiểm soát tiến độ và chất lượng – những yếu tố then chốt đối với chủ đầu tư.
Nút thắt lớn: Thiếu hụt và chưa chuẩn hóa nhân lực BIM
Mặc dù lợi ích của BIM đã được chứng minh rõ ràng, việc triển khai trên thực tế vẫn gặp nhiều hạn chế, trong đó lớn nhất là vấn đề nhân lực. Nhiều doanh nghiệp hiện nay vẫn tiếp cận BIM như một công cụ kỹ thuật, chưa coi đây là một hệ thống quản lý dữ liệu tổng thể, dẫn đến hiệu quả áp dụng chưa đạt kỳ vọng (Viện Kinh tế xây dựng, 2024).
Sự thiếu hụt nguồn nhân lực có chuyên môn cao trong ngành khiến quá trình triển khai thiếu tính đồng bộ và khó kiểm soát. Đồng thời, việc chưa có hệ thống đào tạo và tiêu chuẩn năng lực thống nhất cũng làm gia tăng sự chênh lệch về chất lượng nhân sự giữa các doanh nghiệp.
Trong bối cảnh đó, chuẩn hóa nhân lực BIM không còn là lựa chọn, mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để chuyển đổi số ngành xây dựng đi vào thực chất.
Doanh nghiệp xây dựng cần chuẩn bị gì trong giai đoạn này?
Trước làn sóng chuyển đổi số, doanh nghiệp cần bắt đầu từ việc đánh giá lại năng lực nội tại và xây dựng chiến lược triển khai BIM rõ ràng. Việc đầu tư công nghệ cần song hành với đầu tư vào con người, bởi nhân lực chính là yếu tố quyết định khả năng vận hành và khai thác hiệu quả hệ thống.
Chuẩn hóa nhân lực BIM vì thế không chỉ là một bước tiến kỹ thuật, mà còn là yếu tố chiến lược giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với giai đoạn phát triển mới của ngành xây dựng.
Góc nhìn KOSHI: Nhân lực BIM trong bài toán quản lý dự án
Với KOSHI – đơn vị với hơn 15 năm trong lĩnh vực quản lý thi công và tư vấn giám sát, BIM không chỉ là công nghệ hỗ trợ mà là nền tảng vận hành dữ liệu xuyên suốt dự án. Hiệu quả của BIM phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng đội ngũ triển khai.
Khi nhân sự BIM được chuẩn hóa đúng mức, dữ liệu dự án được kiểm soát tốt hơn, quá trình phối hợp giữa các bên trở nên minh bạch hơn và rủi ro trong thi công được giảm thiểu đáng kể. Đây cũng là cơ sở để nâng cao chất lượng quản lý dự án và tối ưu hiệu quả đầu tư cho chủ đầu tư.
Lời kết
BIM đang dần trở thành tiêu chuẩn tất yếu trong ngành xây dựng khi chuyển đổi số ngày càng phát triển. Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi được vận hành bởi đội ngũ phù hợp. Vì vậy, chuẩn hóa nhân lực BIM chính là chìa khóa giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản lý, kiểm soát rủi ro và thích ứng với giai đoạn chuyển đổi số.
Doanh nghiệp nào chủ động xây dựng năng lực BIM bài bản sẽ là doanh nghiệp nắm lợi thế trong hành trình chuyển đổi số của ngành xây dựng.
Tổng hợp bởi KOSHI
Tài liệu tham khảo
Viện Kinh tế Xây dựng (2024) – Chuẩn hóa nhân lực BIM – Bước tiến trong chuyển đổi số ngành Xây dựng. https://www.ibst.vn/tin-tuc/tin-lien-quan/chuan-hoa-nhan-luc-bim-buoc-tien-trong-chuyen-doi-so-nganh-xay-dung925255.html
Tạp chí điện tử của Bộ Xây Dựng – Thực trạng và xu hướng áp dụng BIM. https://tapchixaydung.vn/thuc-trang-va-xu-huong-ap-dung-bim-20201224000016997.html
Das, K., Khursheed, S., & Paul, V. K. (2025). The impact of BIM on project time and cost: Insights from case studies. Discover Materials, 5. https://link.springer.com/article/10.1007/s43939-025-00200-2
Trần Trung Kiên. (2023). Chuyển đổi số trong ngành xây dựng: Bài học kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới. Tạp chí Vật liệu và Xây dựng. https://ojs.jomc.vn/index.php/vn/article/view/1086
